Broń palną można w Polsce posiadać co do zasady na podstawie pozwolenia wydanego przez komendanta wojewódzkiego Policji właściwego dla miejsca stałego pobytu (art. 9 ust. 1 ustawy o broni i amunicji).[1] Pozwolenie dostanie osoba, która nie stanowi zagrożenia dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego i przedstawi ważną przyczynę posiadania broni (art. 10 ust. 1).[1] Po drodze trzeba przejść badania lekarskie i psychologiczne oraz, jeśli nie zachodzi zwolnienie, egzamin przed komisją Policji.
Podstawa prawna i ostatnie zmiany
Obowiązuje ustawa z 21 maja 1999 r., której ostatni tekst jednolity ogłoszono w Dz.U. z 2024 r. poz. 485.[1] Po nim ustawę zmieniły dwa akty. Ustawa o zdrowiu zwierząt z mocą od 18 marca 2026 r. zmieniła odesłanie do tej dziedziny w art. 10 ust. 5a i art. 29.[2] Ustawa o zawodzie psychologa zmienia wymagania wobec psychologa upoważnionego (art. 15c ust. 1 pkt 1), ale dopiero od 19 maja 2028 r.[3]
W Sejmie według danych z 30 października 2026 r. są dwa poselskie projekty nowelizacji, oba bez zapisanego etapu po skierowaniu do Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych. Druk 1931 przewiduje badania okresowe także dla posiadaczy pozwoleń łowieckich, sportowych i szkoleniowych.[4] Druk 1893 ma pozwolić zachować pozwolenie z art. 10 ust. 3a po zakończeniu służby.[5] Wcześniejszy projekt o badaniach myśliwych (druk 867) Sejm odrzucił 9 stycznia 2025 r.[6]
Kto wydaje pozwolenie
Sprawy prowadzą wydziały postępowań administracyjnych komend wojewódzkich, a w stolicy Wydział Postępowań Administracyjnych Komendy Stołecznej Policji.[13][15] Żołnierzom zawodowym pozwolenia wydaje komendant oddziału Żandarmerii Wojskowej (art. 9 ust. 1).[1] Pozwolenie wydawane jest na czas nieokreślony (art. 9 ust. 6), w formie decyzji administracyjnej określającej cel oraz rodzaj i liczbę egzemplarzy broni (art. 12 ust. 1).[1]
Nie każda broń wymaga pozwolenia. Art. 11 wyłącza m.in. broń pneumatyczną (podlega rejestracji), ręczne miotacze gazu, broń pozbawioną cech użytkowych, broń rozdzielnego ładowania sprzed 1885 r. i jej repliki oraz broń alarmową o kalibrze do 6 mm.[1]
Cele i ważna przyczyna
Oba poniższe katalogi ustawa formułuje jako przykładowe („w szczególności”).[1]
| Cel (art. 10 ust. 2) | Ważna przyczyna (art. 10 ust. 3) |
|---|---|
| Ochrona osobista, ochrona osób i mienia | Stałe, realne i ponadprzeciętne zagrożenie życia, zdrowia lub mienia |
| Łowiecki | Uprawnienia do wykonywania polowania |
| Sportowy | Członkostwo w stowarzyszeniu strzeleckim, kwalifikacje z art. 10b, licencja polskiego związku sportowego |
| Rekonstrukcje historyczne | Członkostwo w stowarzyszeniu rekonstrukcyjnym i zaświadczenie o czynnym udziale |
| Kolekcjonerski | Członkostwo w stowarzyszeniu kolekcjonerskim |
| Pamiątkowy | Nabycie broni w drodze spadku, darowizny lub wyróżnienia |
| Szkoleniowy | Uprawnienia do prowadzenia szkoleń strzeleckich i zarejestrowana działalność w tym zakresie |
Od celu zależy dopuszczalny rodzaj broni (art. 10 ust. 4). Art. 10 ust. 3a dodaje osobną podstawę dla funkcjonariuszy i żołnierzy zawodowych z bronią służbową oraz osób pełniących terytorialną służbę wojskową co najmniej dwa lata.[1] Kwalifikacje sportowe potwierdza dokument wydawany po egzaminie przed polskim związkiem sportowym, za który pobiera się 400 zł (art. 10b ust. 2).[1]
Przeszkody
Zgodnie z art. 15 ust. 1 pozwolenia nie wydaje się osobom:[1]
- poniżej 21 lat (na wniosek m.in. szkoły, organizacji sportowej lub Polskiego Związku Łowieckiego możliwe od 18 lat, tylko na broń sportową lub łowiecką, art. 15 ust. 2);
- z zaburzeniami psychicznymi lub o znacznie ograniczonej sprawności psychofizycznej;
- wykazującym istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego;
- uzależnionym od alkoholu lub substancji psychoaktywnych;
- bez miejsca stałego pobytu w Polsce;
- stanowiącym zagrożenie, w tym prawomocnie skazanym za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe oraz za wskazane w ustawie przestępstwa nieumyślne.
Organ odmawia także osobie, która nie zdała egzaminu lub nie przedstawiła orzeczeń (art. 17 ust. 3 i 4), a może odmówić m.in. temu, kto naruszył obowiązki posiadacza broni (art. 17 ust. 1).[1]
Badania i egzamin
Orzeczenia wydają lekarz i psycholog wpisani do rejestrów prowadzonych przez komendanta wojewódzkiego (art. 15b, 15c). Nie mogą być wystawione wcześniej niż 3 miesiące przed złożeniem wniosku (art. 15 ust. 3).[1] Lekarz kieruje badanego na badania psychiatryczne i okulistyczne (art. 15a ust. 2). Od orzeczenia można się odwołać w ciągu 30 dni od doręczenia do innego wybranego lekarza lub psychologa upoważnionego, a orzeczenie wydane w tym trybie jest ostateczne (art. 15h).[1]
Egzamin z art. 16 ma część teoretyczną i praktyczną. Test liczy 20 pytań jednokrotnego wyboru, trwa 30 minut, a do zaliczenia potrzeba 18 poprawnych odpowiedzi. Część praktyczna odbywa się na strzelnicy i obejmuje sprawdzian strzelecki.[7] Przysługuje po jednym egzaminie poprawkowym z każdej części, a nieusprawiedliwione niestawienie się oznacza niezdanie.[7] Art. 16 ust. 2 zwalnia z egzaminu m.in. funkcjonariuszy i żołnierzy zawodowych, a członków PZŁ i licencjonowanych członków PZSS w zakresie odpowiednio broni myśliwskiej i sportowej, jeśli zdali taki egzamin na podstawie odrębnych przepisów.[1]
Procedura krok po kroku
- Skompletowanie dokumentów potwierdzających ważną przyczynę oraz orzeczeń.
- Złożenie wniosku we właściwym wydziale, ze zdjęciem i dowodem opłaty skarbowej. KWP w Łodzi wymaga jednej fotografii 35 x 45 mm nie starszej niż 6 miesięcy; aktualną listę załączników i wzór wniosku trzeba sprawdzić w swojej komendzie.[13]
- Wniesienie opłaty i egzamin. Dowód wpłaty za egzamin należy dostarczyć najpóźniej dwa dni przed jego terminem.[7]
- Decyzja administracyjna.
- Zaświadczenie uprawniające do nabycia broni, wydawane na wniosek (art. 12 ust. 2).[1]
- Zakup i rejestracja broni w ciągu 5 dni od nabycia (art. 13 ust. 1), potwierdzana w legitymacji posiadacza broni (art. 13 ust. 4).[1]
Terminy
Ustawa o broni nie ustala odrębnego terminu na wydanie pozwolenia, więc obowiązuje Kodeks postępowania administracyjnego: sprawa wymagająca postępowania wyjaśniającego miesiąc, szczególnie skomplikowana dwa miesiące (art. 35 § 3). Nie wlicza się do nich m.in. okresów przewidzianych w przepisach na dokonanie określonych czynności (art. 35 § 5), a na zwłokę służy ponaglenie (art. 37).[10] Odwołanie składa się w ciągu 14 dni od doręczenia decyzji za pośrednictwem organu, który ją wydał (art. 129).[10] KWP w Katowicach wskazuje jako organ odwoławczy Komendanta Głównego Policji.[14]
Opłaty
| Pozycja | Kwota | Podstawa |
|---|---|---|
| Pozwolenie na broń dla osoby fizycznej | 242 zł | Załącznik do ustawy o opłacie skarbowej[9] |
| Zaświadczenie uprawniające do nabycia broni | 17 zł | Wykaz KWP w Łodzi[13] |
| Egzamin | 18% minimalnego wynagrodzenia w dniu złożenia wniosku, w 2026 r. 865,08 zł | § 8 rozporządzenia[7][8] |
| Egzamin poprawkowy | 10% minimalnego wynagrodzenia, w 2026 r. 480,60 zł | § 8 rozporządzenia[7][8] |
| Badanie lekarskie, badanie psychologiczne | Każde maksymalnie 15% przeciętnego wynagrodzenia z poprzedniego roku | Art. 15e ust. 2[1] |
Kwoty za egzamin wyliczono z minimalnego wynagrodzenia 4806 zł. Stawkę badań trzeba sprawdzić u wybranego specjalisty, a konto do opłaty skarbowej w swojej komendzie.
Przechowywanie i obowiązki posiadacza
Broń i amunicję trzeba przechowywać i nosić tak, by uniemożliwić dostęp osobom nieuprawnionym (art. 32 ust. 1).[1] Osoby fizyczne przechowują je w urządzeniach co najmniej klasy S1 według normy PN-EN 14450, a powyżej 50 egzemplarzy obowiązują dodatkowe zabezpieczenia pomieszczenia.[12]
Utratę broni zgłasza się najpóźniej w ciągu 24 godzin od jej stwierdzenia (art. 25), a zmianę miejsca stałego pobytu pisemnie w 14 dni (art. 26).[1]
Badania okresowe
Raz na 5 lat orzeczenia przedstawia posiadacz pozwolenia wydanego w celu ochrony osobistej albo ochrony osób i mienia, a dokumenty nie mogą być wystawione wcześniej niż 3 miesiące przed upływem tego terminu (art. 15 ust. 4).[1] Niezależnie od tego Policja może zobowiązać posiadacza do niezwłocznych badań, jeśli ujawni okoliczności uzasadniające podejrzenie, że należy on do osób z art. 15 ust. 1 pkt 2–4 (art. 15 ust. 5).[1] Naruszenie obowiązku badań jest podstawą do fakultatywnego cofnięcia pozwolenia (art. 18 ust. 5 pkt 2).[1]
Odpowiedzialność karna
Posiadanie broni palnej lub amunicji bez wymaganego zezwolenia to przestępstwo z art. 263 § 2 Kodeksu karnego, zagrożone karą od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności. Udostępnienie lub przekazanie ich osobie nieuprawnionej przez posiadacza zezwolenia podlega grzywnie, ograniczeniu wolności albo pozbawieniu wolności do 2 lat (§ 3), a nieumyślne spowodowanie utraty karze do roku (§ 4).[11]
Ustawa o broni przewiduje karę za porzucenie broni palnej lub amunicji (art. 50) oraz areszt albo grzywnę m.in. za posiadanie broni pneumatycznej bez rejestracji, niezarejestrowanie broni, przechowywanie umożliwiające dostęp osobom nieuprawnionym i noszenie broni po użyciu alkoholu (art. 51).[1] Kto utracił uprawnienie, musi niezwłocznie zbyć broń, a po 30 dniach złożyć ją do depozytu Policji (art. 22).[1]